Trước buổi làm việc theo lệnh triệu tập ngày 24/7/2026, Cha Antôn Đặng Hữu Nam đã có cuộc trò chuyện với Kênh Chốn Thiên Thai, trong đó ngài đề cập khá thẳng thắn đến mối tương quan với Đức cha Anphong Nguyễn Hữu Long và khả năng hòa giải sau hơn sáu năm xảy ra nhiều bất đồng.
Đáng chú ý, khi được hỏi liệu còn con đường nào khác ngoài việc tiếp tục tiến trình giáo luật hay không, Cha Antôn cho rằng hòa giải vẫn có thể thực hiện, nhưng người đang nắm quyền chủ động không phải là ngài.
Cha Antôn đã nói gì?
Trong cuộc phỏng vấn, người dẫn chương trình bày tỏ mong muốn Đức cha Anphong và Cha Antôn có thể ngồi lại, tìm tiếng nói chung, thay vì tiếp tục đi sâu hơn vào tiến trình hình sự ngoại tư pháp.
Trả lời câu hỏi này, Cha Antôn nói:
“Cái việc mà nói hòa giải, có chứ. Có nhiều con đường. Tất nhiên, để hòa thì phải cả hai phía; để giải thì cũng cần phải hai phía. Nhưng mà ai trong vụ việc này là người nắm chìa khóa? Đâu phải là em.”
Như vậy, câu “chìa khóa hòa giải nằm ở phía Đức Giám mục” là cách tóm lược ý phát biểu của Cha Antôn, chứ không phải nguyên văn trọn vẹn của ngài.
Tuy nhiên, thông điệp được đưa ra khá rõ: hòa giải cần thiện chí từ cả hai bên, nhưng Đức Giám mục là người có thẩm quyền lớn hơn để chủ động mở ra một hướng giải quyết khác.
Cha Antôn phân biệt “bất đồng” và “bất hòa”
Trước khi nói đến người “nắm chìa khóa”, Cha Antôn cũng đính chính cách nhiều người đang nhìn nhận mối quan hệ giữa ngài với Đức cha Anphong.
Theo Cha Antôn, giữa hai người có nhiều bất đồng kéo dài hơn sáu năm, nhưng ngài không xem đó là sự bất hòa. Ngài khẳng định không hận, không ghét và không giận Đức cha Anphong.
Phát biểu này cho thấy Cha Antôn không phủ nhận những khác biệt nghiêm trọng giữa hai bên, nhưng không muốn sự việc bị diễn giải hoàn toàn theo hướng xung đột cá nhân.
Nói cách khác, ngài muốn phân biệt giữa bất đồng về quan điểm, cách hành xử hoặc việc áp dụng giáo luật với thái độ thù ghét một con người.
Đây cũng là nền tảng để Cha Antôn khẳng định cánh cửa hòa giải vẫn chưa hoàn toàn khép lại.
Vì sao Cha Antôn cho rằng mình không nắm “chìa khóa”?
Cách nói của Cha Antôn trước hết xuất phát từ sự khác biệt về vị trí và thẩm quyền giữa hai bên.
Đức cha Anphong Nguyễn Hữu Long là Giám mục Giáo phận Vinh, có quyền tài phán đối với các linh mục thuộc quyền. Ngài cũng là người ban hành sắc lệnh mở tiến trình hình sự ngoại tư pháp và triệu tập Cha Antôn đến làm việc.
Trong khi đó, Cha Antôn là người đang phải trả lời các cáo buộc, tiếp cận chứng cứ và chuẩn bị bản biện hộ. Ngài có quyền trình bày, phản bác, đề nghị đối thoại hoặc sử dụng những quyền được giáo luật nhìn nhận, nhưng không có quyền đơn phương dừng hoặc thay đổi tiến trình.
Vì vậy, khi nói người giữ chìa khóa không phải là mình, Cha Antôn dường như muốn nhấn mạnh rằng Đức Giám mục mới là người có thẩm quyền chủ động lựa chọn cách thức tiếp tục giải quyết sự việc.
Đó có thể là tiếp tục tiến trình hình sự, mở một cuộc đối thoại trực tiếp, tìm người trung gian hoặc lựa chọn một giải pháp mục vụ khác nếu các điều kiện cho phép.
Hòa giải vẫn phải dựa trên sự thật và công bằng
Cha Antôn không trình bày hòa giải như một sự nhượng bộ đơn giản hoặc bỏ qua những vấn đề đã xảy ra.
Trong cuộc phỏng vấn, ngài nhiều lần nhấn mạnh đến ba yếu tố: sự thật, công bằng và tình yêu.
Theo lập luận của Cha Antôn, nếu không có sự thật thì không thể có công bằng; nếu không có công bằng thì cũng khó có tình yêu đúng nghĩa. Vì thế, ngài cho rằng muốn hòa giải thì trước hết phải tôn trọng và thừa nhận sự thật, đồng thời xem xét những quy định của giáo luật liên quan đến vụ việc.
Ngài nói:
“Nếu không có sự thật thì không có công bằng. Nếu không có công bằng thì không thể có tình yêu. Tình yêu là kết quả cuối cùng của sự thật và công bằng.”
Qua phát biểu này, có thể thấy điều Cha Antôn mong muốn không chỉ là hai bên ngồi lại để sự việc lắng xuống. Theo ngài, hòa giải phải đi kèm với việc làm rõ những điều còn khúc mắc và xác định cách xử lý trước đây có phù hợp giáo luật hay không.
Cha Antôn đặt ra những câu hỏi về hơn sáu năm qua
Ở phần sau của cuộc phỏng vấn, Cha Antôn nói rõ hơn vì sao ngài chưa hoàn toàn tin rằng buổi làm việc ngày 24/7 chắc chắn sẽ đem lại hòa giải.
Ngài đặt câu hỏi về việc mình đã phải sống tại nhà hưu hơn sáu năm, trong đó có bốn năm không được dâng lễ và cử hành các bí tích với tư cách linh mục. Những tháng gần đây, ngài được dâng lễ trở lại nhưng chỉ dâng một mình.
Theo Cha Antôn, những giới hạn ấy mang tính chất của một chế tài, nên cần được giải thích dựa trên giáo luật: ngài bị áp dụng vì hành vi nào, theo tội danh nào và bằng quyết định nào.
Chính từ những vấn đề chưa được giải đáp ấy, Cha Antôn cho rằng muốn hòa giải thì người có thẩm quyền cần chủ động làm rõ sự thật và cách thức giải quyết đã được thực hiện trong những năm qua.
Phát biểu này có phải là đổ toàn bộ trách nhiệm cho Đức cha Anphong?
Không nên hiểu theo hướng đơn giản như vậy.
Cha Antôn nói rất rõ rằng muốn hòa giải thì cần cả hai phía. Điều đó có nghĩa ngài không phủ nhận vai trò và trách nhiệm của mình.
Tuy nhiên, ngài đồng thời chỉ ra rằng hai bên không ở vị trí ngang nhau về thẩm quyền. Một bên là người có quyền mở tiến trình, tổ chức việc xem xét và đưa ra quyết định; bên còn lại là người phải tự bảo vệ trước những cáo buộc.
Do đó, lời nói về “chìa khóa” mang hai tầng ý nghĩa.
Thứ nhất, Đức Giám mục là người có quyền chủ động lớn hơn trong việc mở ra một hướng đối thoại hay tiếp tục con đường pháp lý.
Thứ hai, với vai trò mục tử và người đứng đầu giáo phận, Đức Giám mục cũng có trách nhiệm lớn hơn trong việc tìm kiếm một giải pháp vừa bảo vệ sự thật, vừa tránh để sự chia rẽ tiếp tục lan rộng trong cộng đoàn.
Điều này không có nghĩa Đức Giám mục phải bỏ qua cáo buộc hoặc dừng tiến trình bất chấp hồ sơ. Nhưng nếu còn một khả năng hòa giải, người có thẩm quyền là người có điều kiện rõ ràng nhất để khởi xướng.
Cha Antôn không chắc chắn rằng hòa giải sẽ xảy ra
Người phỏng vấn nhiều lần bày tỏ niềm tin rằng buổi làm việc sẽ giúp Đức cha Anphong và Cha Antôn tìm lại tiếng nói chung. Tuy nhiên, Cha Antôn tỏ ra thận trọng hơn.
Ngài cho rằng kết quả có thể tốt đẹp, có thể ở mức trung dung, nhưng cũng có khả năng làm bất đồng trở nên nghiêm trọng hơn.
Theo Cha Antôn, cả Giám mục lẫn linh mục đều là con người, nên các quyết định và nhận định vẫn có thể chịu ảnh hưởng bởi giới hạn, yếu đuối hoặc sai lầm của con người. Chỉ nơi Thiên Chúa mới có sự thật và công bằng tuyệt đối.
Sự dè dặt ấy cho thấy lời nhắc về “chìa khóa hòa giải” không phải là một lời tuyên bố rằng hòa giải sắp xảy ra, mà giống một lời gửi gắm trước khi tiến trình bước sang giai đoạn mới.
Một thông điệp hướng trực tiếp đến người có thẩm quyền
Đặt trong toàn bộ cuộc phỏng vấn, phát biểu của Cha Antôn có thể được hiểu là một thông điệp trực tiếp nhưng không hoàn toàn đóng lại cánh cửa đối thoại.
Ngài cho rằng:
- Giữa hai bên có bất đồng nhưng không nhất thiết phải trở thành bất hòa.
- Hòa giải vẫn có nhiều con đường.
- Cả hai phía đều phải tham gia.
- Sự thật và công bằng phải được tôn trọng.
- Người có quyền tài phán là người có khả năng chủ động mở ra con đường ấy.
Vì vậy, câu “chìa khóa hòa giải nằm ở phía Đức Giám mục” không chỉ là một cách nói về quyền lực. Nó còn hàm chứa lời đề nghị người đứng đầu giáo phận sử dụng thẩm quyền theo hướng mục vụ, đối thoại và chữa lành.
Tuy nhiên, để cánh cửa thực sự được mở, phần “chìa khóa” thuộc về Cha Antôn cũng không thể bị bỏ qua. Ngài vẫn phải thể hiện thiện chí, trình bày sự thật, trả lời các cáo buộc và sẵn sàng nhìn nhận phần trách nhiệm của mình nếu có.
Sau cùng, hòa giải không thể được tạo nên chỉ bằng một lời kêu gọi. Nó đòi hỏi cả hai phía bước ra khỏi thế phòng thủ, cùng nhìn lại hơn sáu năm đã qua và chấp nhận đặt sự thật, công bằng cùng sự hiệp nhất của Giáo hội lên trên câu hỏi ai thắng, ai thua.