Trong bài mới thuộc loạt “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới”, Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam đặt vấn đề về tiến trình hình sự ngoại tư pháp tại Giáo phận Vinh và công bố phần đầu bản “Lời tự biện hộ” đề ngày 4/8/2026.
Bài viết lần này mang chủ đề “Đi tìm sự thật trong bác ái và công lý đối với hồ sơ Giáo luật tại Giáo phận Vinh”. Cha Nam tập trung phân tích Sắc lệnh số 2607/SL-TGM liên quan đến tiến trình hình sự ngoại tư pháp đối với ngài.
Các nhận định được trình bày trong bài là lập luận và quan điểm do chính Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam công bố. Tính hợp lệ của thủ tục về mặt Giáo luật cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét trên cơ sở toàn bộ hồ sơ liên quan.
Xem bài viết trên trang cá nhân của Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam.
Đặt vấn đề về tính khách quan của tiến trình
Một nội dung được Cha Nam nhấn mạnh là vai trò của Đức cha Anphong Nguyễn Hữu Long trong tiến trình ngoại tư pháp. Theo lập luận của ngài, một số cáo buộc liên quan đến những phát ngôn hoặc hành vi được cho là chống đối, vu khống hay gây thù ghét đối với Đấng Bản quyền.
Vì Đức Giám mục đồng thời là người quyết định mở tiến trình và ban hành quyết định cuối cùng, Cha Nam đặt câu hỏi về tính khách quan, đồng thời viện dẫn nguyên tắc: “Không ai được làm quan tòa trong vụ án của chính mình.”
Cha Nam cho rằng dù Giáo luật trao cho Giám mục giáo phận quyền xử lý các vi phạm thuộc thẩm quyền, trường hợp cụ thể của ngài vẫn cần được xem xét kỹ để tránh việc một bên vừa liên quan trực tiếp đến tranh chấp vừa nắm quyền quyết định.
Phân biệt thủ tục tư pháp và ngoại tư pháp
Theo Cha Nam, tiến trình theo Điều 1720 của Bộ Giáo luật là thủ tục hình sự ngoại tư pháp, được giải quyết bằng sắc lệnh hành chính chứ không phải một phiên tòa tư pháp thông thường.
Do đó, ngài cho rằng việc dùng đồng thời các cách gọi như “vụ án”, “xét xử” hay “phiên tòa hình sự ngoại tư pháp” có thể gây nhầm lẫn về bản chất thủ tục. Vấn đề thuật ngữ, theo lập luận của Cha Nam, liên quan đến quyền hạn của những người tham gia và quyền tự vệ của người bị cáo buộc.
Câu hỏi về việc thu thập chứng cứ
Cha Nam cũng đề cập đến vai trò của người được sắc lệnh gọi là “Dự thẩm”. Ngài viện dẫn Điều 1717, theo đó việc điều tra sơ khởi nhằm thu thập thông tin và chứng cứ được tiến hành trước khi Đấng Bản quyền quyết định có mở tiến trình hình sự hay không.
Từ đó, Cha Nam đặt vấn đề về việc một người vẫn được giao “thu thập các chứng cứ, xem xét hồ sơ vụ án” sau khi sắc lệnh mở tiến trình ngoại tư pháp đã được ban hành. Ngài cho rằng cần làm rõ sự phân định giữa điều tra sơ khởi và tiến trình hình sự.
Vai trò của các trợ thẩm
Trong bản tự biện hộ, Cha Nam cho biết hai người giữ vai trò trợ thẩm là Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Viên và Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Vinh.
Theo ngài, vì hai vị đồng thời giữ các chức vụ quan trọng trong cơ cấu điều hành Giáo phận và đã biết nhiều thông tin liên quan đến hồ sơ của ngài trong những năm trước, nên cần xem xét mức độ độc lập khi tham gia cố vấn cho Đấng Bản quyền.
Cha Nam cho rằng vai trò của trợ thẩm phải giúp người ra quyết định có thêm góc nhìn độc lập và khách quan, thay vì chỉ là một bước thủ tục. Đây là lập luận của Cha Nam, không phải cơ sở để tự động kết luận việc bổ nhiệm các vị nói trên trái Giáo luật.
Liên hệ với hồ sơ kéo dài hơn sáu năm
Bài viết mới cũng nối tiến trình hiện tại với hồ sơ mà Cha Nam gọi là “cắt mục vụ và huyền chức”, kéo dài hơn sáu năm. Ngài đặt câu hỏi liệu tiến trình hiện nay có nhằm sửa chữa các vấn đề mục vụ và phục hồi công lý hay chỉ hợp thức hóa những quyết định đã tồn tại từ trước.
Cha Nam đồng thời đặt vấn đề những vấn đề cũ đã được giải quyết tận căn hay chưa, và liệu tiến trình hiện tại có mở đường cho một bước xử lý khác hay không. Ngài cho biết sẽ tiếp tục trình bày các nội dung này trong những chương sau.
Nhấn mạnh mục tiêu chữa lành và phục hồi hiệp thông
Trong phần suy tư, Cha Nam nhắc đến Điều 1752 của Bộ Giáo luật với nguyên tắc “ơn cứu độ các linh hồn phải luôn là luật tối thượng”. Theo ngài, một tiến trình kỷ luật trong Giáo hội không chỉ nhằm xác định hình phạt, mà còn phải hướng đến chữa lành, sửa chữa gương xấu, tái lập công lý và phục hồi sự hiệp thông.
Cha viết rằng hồ sơ của mình cần được nhìn lại trong tinh thần “đối thoại thẳng thắn, công minh”. Nếu cần thiết, hồ sơ có thể được đặt dưới sự xem xét của cơ quan có thẩm quyền tại Tòa Thánh.
Công bố phần đầu bản “Lời tự biện hộ”
Ở phần cuối bài viết, Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam bắt đầu công bố nguyên văn tài liệu có tên “Lời tự biện hộ trước Tòa án hình sự ngoại tư pháp xét xử Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam”, đề ngày 4/8/2026.
Chương I của tài liệu mang tiêu đề: “Đây là một phiên tòa không hợp lệ và có dấu hiệu oan sai.” Nội dung tiếp tục đề cập vai trò của Đấng Bản quyền, cách tổ chức tiến trình, việc bổ nhiệm trợ thẩm và dự thẩm, cùng trình tự thu thập chứng cứ.
Các cụm từ “không hợp lệ” và “có dấu hiệu oan sai” là kết luận do chính Cha Nam đưa ra trong bản tự biện hộ. Phần được công bố hiện mới thể hiện lập trường của một phía, chưa đủ để độc lập xác định toàn bộ tính hợp pháp của tiến trình. Cha Nam cho biết Chương II sẽ được công bố sau.
Lời cầu nguyện cho bình an
Bên cạnh các tranh luận về Giáo luật, bài viết dành một phần cho thơ và lời cầu nguyện. Cha Nam cầu xin cho các mục tử được ơn khôn ngoan, cho những người có trách nhiệm biết đặt công lý trong bác ái, và cho chính mình giữ được bình an giữa thử thách.
“Dẫu rằng bão tố gian nan
Xin cho giữ được bình an tâm hồn
Để lòng không chút oán hờn
Để tình thương Chúa lớn hơn loài người.”
Ngài cũng cầu nguyện cho những rạn nứt trong cộng đoàn được chữa lành, sự thật được sáng tỏ và bình an trở lại với Giáo phận Vinh.
Năm vấn đề chính được nêu
- Tính khách quan khi Đấng Bản quyền trực tiếp điều hành tiến trình ngoại tư pháp.
- Sự khác biệt giữa thủ tục tư pháp và ngoại tư pháp.
- Trình tự điều tra và thu thập chứng cứ.
- Vai trò độc lập của các trợ thẩm.
- Quyền tự vệ của người bị cáo buộc.
Cha Nam tiếp tục cho rằng các vấn đề liên quan đến việc ngài bị cắt mục vụ và huyền chức trong nhiều năm cần được giải quyết tận căn. Tuy nhiên, những nhận định về “oan sai”, “không hợp lệ”, “áp đặt” hay “hợp thức hóa” hiện là quan điểm và lập luận do ngài đưa ra trong bản tự biện hộ.
Để xác định chính xác về mặt Giáo luật, cần có toàn bộ hồ sơ, các văn bản của Giáo phận và phán quyết của cơ quan có thẩm quyền.
Nguồn tham khảo: cgvst.com
