Trong bài mới thuộc loạt “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới”, Lm Antôn Đặng Hữu Nam tiếp tục bàn về tiến trình hình sự ngoại tư pháp liên quan đến mình tại Giáo phận Vinh. Lần này, ngài đặt vấn đề về tính khách quan, tinh thần mục vụ và cảnh báo rằng Giáo luật sẽ mất ý nghĩa nếu chỉ còn là công cụ của quyền lực thay vì hướng tới chữa lành và phần rỗi các linh hồn.
Kính thưa cộng đoàn, Lm Antôn Đặng Hữu Nam tiếp tục công bố một bài viết mới trong loạt “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới”, với tựa đề:
“Khi công lý bị hoài nghi bởi tính áp đặt và sự vắng bóng của tinh thần mục vụ”.
Nếu những bài trước của Cha Nam tập trung vào mục đích tối thượng của Giáo luật, vấn đề sự thật, công lý hay nguyên tắc “không ai được làm quan tòa trong vụ án của chính mình”, thì bài lần này đi thẳng vào một câu hỏi nhạy cảm hơn:
Liệu tiến trình hình sự ngoại tư pháp đối với ngài đang thực sự nhằm sửa sai và phục hồi sự hiệp thông, hay có nguy cơ bị nhìn nhận như sự áp đặt ý chí của người có thẩm quyền?
Đây là quan điểm và những nghi vấn do chính Cha Antôn Đặng Hữu Nam đưa ra trong bài viết.
Giáo luật để bảo vệ sự hiệp thông, không phải phô diễn quyền lực
Mở đầu, Cha Nam một lần nữa nhắc đến nguyên tắc nổi tiếng của Điều 1752 Bộ Giáo luật:
“Phần rỗi các linh hồn phải luôn là luật tối thượng.”
Theo ngài, Giáo luật không đơn thuần là một hệ thống chế tài nhằm xử phạt người vi phạm, mà phải phục vụ ba mục tiêu lớn: bảo vệ sự hiệp thông, sửa lại gương xấu và phục hồi công lý dưới ánh sáng Tin Mừng.
Từ nguyên tắc đó, Cha Nam cho rằng mọi quyết định kỷ luật trong Giáo hội cần được đánh giá không chỉ bằng việc “đúng thủ tục” hay không, mà còn phải nhìn tới mục đích mục vụ cuối cùng.
Cha Nam đặt vấn đề về tính khách quan của tiến trình ngoại tư pháp
Phần đáng chú ý nhất trong bài là khi Cha Nam bàn trực tiếp về hình thức ngoại tư pháp.
Theo cách nhìn của ngài, đây là một thủ tục rút gọn hơn so với tiến trình tư pháp và trao vai trò rất lớn cho Đấng Bản quyền trong việc cân nhắc và đưa ra quyết định.
Chính vì vậy, Cha Nam cho rằng nếu những cáo buộc lại mang tính định tính như “gây chia rẽ”, “bất tuân” hay những hành vi liên quan đến thái độ đối với người có thẩm quyền, thì yêu cầu về tính khách quan càng phải được đặt ra nghiêm túc.
Cha viết một câu đặc biệt mạnh:
“Nếu một bản án được đưa ra mà không dựa trên những chứng cứ hiển nhiên, không thể tranh cãi, mà chỉ xuất phát từ góc nhìn độc đoán của bề trên, thì đó không phải là công lý, mà là sự lạm quyền núp bóng giáo luật.”
Đây là nhận định của Cha Nam về nguy cơ mà ngài cho rằng cần phải tránh, không phải một kết luận độc lập rằng tiến trình tại Giáo phận Vinh đã thực sự diễn ra như vậy.
“Tinh thần mục vụ” đang ở đâu?
Cha Nam sau đó chuyển trọng tâm từ luật pháp sang căn tính mục vụ của Giáo hội.
Theo ngài, một tiến trình sửa sai đúng nghĩa phải bắt đầu bằng gặp gỡ, đối thoại, lắng nghe và tạo cơ hội cho người bị cho là sai phạm nhận thức vấn đề.
Cha đặt câu hỏi liệu việc đưa sự việc vào một tiến trình hình sự ngoại tư pháp trong bối cảnh bất đồng đã kéo dài có làm cho hai phía ngày càng đối đầu thay vì tiến gần đến hòa giải hay không.
Trong bài, Cha Nam sử dụng hình ảnh người mục tử để nhấn mạnh lập luận của mình: vị mục tử nhân lành đi tìm con chiên lạc và băng bó cho nó, thay vì chỉ sử dụng quyền bính để loại nó khỏi đàn.
Từ đó, ngài cho rằng kỷ luật Giáo hội chỉ có thể mang đúng ý nghĩa Kitô giáo khi người bị kỷ luật vẫn cảm nhận được mình đang được sửa dạy như một người anh em, chứ không phải bị đối xử như một đối thủ cần loại bỏ.
Cha Nam cảnh báo về một “gương xấu lớn hơn”
Một ý khác khá mạnh trong bài là vấn đề hệ quả đối với cộng đoàn.
Theo Cha Nam, một tiến trình nếu bị giáo dân nhìn nhận là thiếu khách quan có thể không những không sửa được gương xấu ban đầu mà còn tạo ra một vấn đề khác: sự hoang mang và suy giảm niềm tin vào công lý trong Giáo hội địa phương.
Ngài viết rằng khi giáo dân “chỉ thấy quyền lực pháp lý thay vì lòng nhân từ”, sự hiệp thông có thể bị tổn thương.
Đây là một nhận định mục vụ đáng chú ý, bởi Cha Nam không chỉ đặt vụ việc trong mối quan hệ giữa một linh mục và Đấng Bản quyền, mà mở rộng nó sang tác động đối với cộng đoàn Dân Chúa.
“Công lý không thể tách rời lòng thương xót”
Cuối bài, Cha Nam quay trở lại điểm mà ngài đã nhấn mạnh nhiều lần trong loạt bài gần đây: công lý và lòng thương xót không thể bị tách rời.
Theo ngài, Giáo hội cần:
“Đối thoại trong chân lý, phán quyết trong công bằng và hành xử trong tình yêu Kitô giáo.”
Cha cho rằng chỉ khi ba yếu tố ấy đi cùng nhau, việc thi hành Giáo luật mới thực sự phục vụ phần rỗi các linh hồn.
Bài viết kết thúc bằng một bài thơ, trong đó Cha Nam tiếp tục đặt vấn đề khá trực diện:
“Nếu Giáo hội là mẹ hiền nhân ái
Sao không ngồi đối thoại lúc gian truân?
Gương xấu kia đâu thể dùng bản án
Mà sửa bằng những roi vọt tinh thần.”
Và ở những câu cuối:
“Xin trả lại cho chiên lành đồng cỏ
Trả bao dung cho chức thánh cao vời
Để luật pháp thấm đượm lòng thương xót
Và công lý ngời sáng giữa lòng người.”
Bài được ký:
Nguồn: cgvst.com
