Trong bài mới thuộc loạt “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới”, Lm Antôn Đặng Hữu Nam tiếp tục đặt vấn đề về tiến trình hình sự ngoại tư pháp liên quan đến mình tại Giáo phận Vinh. Lần này, ngài đưa ra một nghi vấn nhạy cảm hơn: liệu tiến trình Giáo luật hiện nay chỉ nhằm tái lập kỷ cương nội bộ, hay còn liên quan đến những mục tiêu khác mà ngài cho rằng cần được làm sáng tỏ?
Kính thưa cộng đoàn, Lm Antôn Đặng Hữu Nam tiếp tục công bố một bài viết mới trong loạt “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới”, với tựa đề:
“Khi công lý Giáo luật đứng trước sự sàng lọc của lương tâm: Phiên tòa ngoại tư pháp có là phương tiện cho một tiến trình khác?”
Nếu các bài trước tập trung vào công lý, tính khách quan, tinh thần mục vụ và mục đích tối thượng của Giáo luật, thì lần này Cha Nam đi xa hơn khi đặt câu hỏi về mục đích phía sau tiến trình đang liên quan trực tiếp đến mình.
Đây là những nghi vấn và nhận định của Lm Antôn Đặng Hữu Nam; bài viết không đồng nghĩa với việc các nghi vấn ấy đã được xác nhận.
Một thủ tục hợp pháp nhưng mục đích sử dụng cũng cần được xem xét?
Cha Nam bắt đầu bằng việc thừa nhận Giáo hội có quyền và bổn phận duy trì kỷ luật đối với hàng giáo sĩ.
Ngài cũng nhìn nhận việc áp dụng các quy định Giáo luật để xử lý những hành vi bị cho là kích động chống đối, bất tuân hoặc vu khống Đấng Bản quyền về nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Giáo hội.
Tuy nhiên, Cha Nam đặt ra một phân biệt:
Một phương tiện có thể hợp pháp về hình thức, nhưng theo ngài, người tín hữu vẫn có thể đặt câu hỏi về mục đích mà phương tiện ấy đang phục vụ.
Từ đó, ngài cảnh báo về nguy cơ mà mình gọi là “vũ khí hóa Giáo luật” — tức sử dụng cơ chế pháp lý không còn chủ yếu để sửa chữa, chữa lành và phục hồi sự hiệp thông, mà nhằm loại bỏ một tiếng nói gây khó chịu hoặc phục vụ những mục tiêu khác.
Đây là cách Cha Nam đặt vấn đề, chứ chưa phải kết luận về bản chất của tiến trình tại Giáo phận Vinh.
“Tiến trình khác” mà Cha Nam muốn nói tới là gì?
Đây là phần đáng chú ý nhất trong bài viết.
Cha Nam đưa ra ba khả năng mà ngài cho rằng dư luận có thể đặt ra.
Khả năng thứ nhất là tiến trình hiện tại nhằm tái lập trật tự, kỷ cương và sự hiệp thông trong Giáo phận Vinh.
Nếu đây là mục đích, Cha cho rằng tiến trình cần thể hiện sự minh bạch, tôn trọng quyền tự bào chữa và đặt tinh thần đối thoại lên hàng đầu.
Khả năng thứ hai mà Cha Nam nêu ra nhạy cảm hơn: liệu tiến trình có liên quan đến những dàn xếp hoặc tính toán về ngoại giao và chính trị hay không.
Cha viết rằng nếu một thủ tục Giáo luật bị sử dụng nhằm “vô hiệu hóa” một linh mục vì những tiếng nói xã hội của người ấy, Giáo hội có nguy cơ làm suy yếu căn tính ngôn sứ của mình.
Khả năng thứ ba, theo Cha Nam, là cả hai mục tiêu trên cùng tồn tại.
Tuy nhiên, bài viết không cung cấp tài liệu độc lập để chứng minh rằng tiến trình tại Giáo phận Vinh thực sự phục vụ một mục tiêu chính trị hay ngoại giao. Đây là nghi vấn do chính Cha Nam đặt ra.
Cha Nam nhắc lại một dự đoán từ hơn 4 năm trước
Trong bài viết, Cha Nam kể lại một nhận định mà ngài cho biết từng nói khi trao đổi với Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Viên hơn bốn năm trước.
Theo lời Cha Nam, ngài từng dự đoán rằng cuối cùng việc cần làm sẽ là “loại bỏ Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam”, và từ đó liên hệ vấn đề của mình với nhiều chiều kích từ nội bộ, ngoại giao, tôn giáo đến chính trị.
Đáng chú ý, Cha còn nhắc đến trường hợp Đức Hồng y Giuse Trần Nhật Quân tại Hồng Kông như một hình ảnh so sánh.
Đây là lời thuật lại và cách liên hệ của Cha Nam trong bài viết. Không có tài liệu kèm theo trong nội dung được công bố để xác nhận những động cơ mà ngài suy đoán.
Từ vụ Cha Nam đến “trách nhiệm ngôn sứ”
Cha Nam cho rằng để nhìn vụ việc của mình, cần đặt nó dưới ba giá trị:
Sự thật – Veritas.
Công lý – Justitia.
Và trách nhiệm ngôn sứ – Prophetia.
Theo lập luận của ngài, một linh mục không chỉ có trách nhiệm đối với đời sống nội bộ của Giáo hội mà còn có thể có trách nhiệm lên tiếng trước những đau khổ và bất công của xã hội.
Cha tự đặt hoạt động của mình trong chiều kích này khi nhắc đến những lần lên tiếng cho người nghèo và các vấn đề xã hội.
Từ đó, ngài lo ngại rằng việc xử lý một linh mục vốn có những phát biểu xã hội mạnh mẽ có thể khiến một bộ phận tín hữu đặt câu hỏi liệu tiếng nói ngôn sứ có đang bị giới hạn hay không.
“Không thể nhân danh hiệp thông để tạo ra một sự chia rẽ lớn hơn”
Một phần khác trong bài được Cha Nam dành cho khái niệm hiệp thông.
Theo ngài, duy trì trật tự và sự hiệp nhất là điều cần thiết trong Giáo hội, nhưng việc thực thi quyền bính cũng phải tránh tạo ra những chia rẽ sâu hơn.
Cha viết rằng một tiến trình ngoại tư pháp, vì tính chất hành chính và cách thức tiến hành khác với một phiên tòa tư pháp đầy đủ, càng cần được thực hiện với sự thận trọng và tinh thần Tin Mừng.
Ngài đặc biệt nhấn mạnh đến sự minh bạch, quyền bào chữa và đối thoại.
Theo Cha Nam, một kết quả pháp lý dù đạt được đúng thủ tục nhưng nếu không giúp cộng đoàn tìm lại sự bình an và hiệp thông thì vẫn đặt ra những câu hỏi về hiệu quả mục vụ.
“Quân cờ trong một ván bài ngoại giao?”
Phần kết bài có lẽ là đoạn mạnh nhất.
Cha Nam viết rằng nếu tiến trình hướng tới một Giáo hội “tinh tuyền, thượng tôn sự thật và bảo vệ công lý”, thì kết quả phải là bình an.
Nhưng ngài đồng thời đặt ra giả thiết rằng nếu tiến trình trở thành:
“một quân cờ trong một ván bài ngoại giao”
hoặc nhằm:
“dập tắt tiếng nói phản tỉnh”
thì hậu quả có thể là sự suy giảm niềm tin của tín hữu.
Một lần nữa, đây là giả thiết và nhận định của Cha Nam. Bài viết không đưa ra bằng chứng đủ để khẳng định rằng Tòa Giám mục Giáo phận Vinh đang hành động vì một thỏa thuận chính trị hay ngoại giao cụ thể.
Cha Nam kết thúc bằng lời cầu nguyện cho Giáo phận Vinh
Dù sử dụng nhiều câu chữ mạnh, cuối bài Cha Nam quay về với lời cầu nguyện.
Ngài cầu xin cho các mục tử tại Giáo phận Vinh có sự khôn ngoan để phân định giữa những gì thuộc về Thiên Chúa và những điều mà ngài gọi là “toan tính phàm trần”.
Trong bài thơ kết thúc, Cha tiếp tục sử dụng hình ảnh Giáo luật như một chiếc khiên hoặc một lưỡi gươm:
“Phải chăng luật là chiếc khiên che lối?
Hay là gươm cắt đứt sợi tình thân?”
Và kết lại bằng lời cầu xin bình an cho Giáo phận.
Bài được ký:
Nguồn: cgvst.com
