Trong bài mới thuộc loạt “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới”, Lm Antôn Đặng Hữu Nam cho rằng Điều 1373 Bộ Giáo luật đã bị trích dẫn thiếu một cụm từ quan trọng trong hồ sơ liên quan đến mình. Tuy nhiên, đối chiếu văn bản Giáo luật hiện hành do Tòa Thánh công bố cho thấy có một chi tiết rất đáng chú ý: bản Điều 1373 đang có hiệu lực hiện nay không còn cụm từ mà Cha Nam nói đã bị “cắt xén”. Vatican Press
Kính thưa cộng đoàn, Lm Antôn Đặng Hữu Nam tiếp tục công bố một phần mới của “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới”, lần này trực tiếp bàn về Điều 1373 của Bộ Giáo luật và cách điều khoản này được sử dụng trong tiến trình hình sự ngoại tư pháp liên quan đến ngài tại Giáo phận Vinh.
Bài viết mang tựa đề:
“Cắt xén Giáo luật để áp đặt tội danh: Sự phơi bày của một bản án không chứng cứ.”
Theo Cha Nam, một cụm từ quan trọng đã bị bỏ đi khi Điều 1373 được viện dẫn, và chính việc bỏ cụm từ ấy đã làm thay đổi điều kiện cấu thành hành vi bị xử phạt.
Nhưng khi đối chiếu với văn bản chính thức hiện hành của Tòa Thánh, vấn đề phức tạp hơn cách bài viết trình bày.
>>> Đọc bài viết trên Facebook cha Nam tại đây: CẮT XÉN GIÁO LUẬT ĐỂ ÁP ĐẶT TỘI DANH: SỰ PHƠI BÀY CỦA MỘT BẢN ÁN KHÔNG CHỨNG CỨ
Cha Nam cho rằng cụm từ “kích động những kẻ thuộc về mình” đã bị bỏ
Lập luận trung tâm của Cha Nam là Điều 1373 phải chứa yếu tố liên quan đến việc người vi phạm “kích động những kẻ thuộc về mình”.
Từ đó, ngài đặt vấn đề rằng mình đã không còn giáo xứ, không còn đoàn chiên hay một tổ chức thuộc quyền để có thể “kích động những người thuộc về mình”.
Cha Nam vì thế cho rằng nếu giữ nguyên cụm từ này thì việc áp dụng Điều 1373 đối với ngài sẽ gặp vấn đề về mặt chứng cứ.
Đây là phần mạnh nhất trong bài viết mới.
Tuy nhiên, có một điểm cần kiểm tra kỹ trước khi biến lập luận đó thành kết luận pháp lý.
Điều 1373 hiện hành không có cụm từ ấy
Bộ VI của Bộ Giáo luật đã được Đức Giáo hoàng Phanxicô sửa đổi năm 2021 và có hiệu lực từ ngày 8/12/2021.
Trong văn bản hiện hành, Điều 1373 quy định về người công khai kích động sự thù nghịch hoặc căm ghét đối với Tòa Thánh hoặc Đấng Bản quyền vì một hành vi thuộc chức vụ hay nhiệm vụ Giáo hội, hoặc kích động sự bất tuân đối với các vị ấy.
Bản Latinh hiện hành cũng chỉ viết:
“…aut ad inoboedientiam in eos provocat…”
Tức là không còn từ “subditos” – “các thuộc cấp/các người thuộc quyền” – như trong bản cũ. Vatican Press
Điều này rất quan trọng.
Nếu sắc lệnh tại Giáo phận Vinh được ban hành trong giai đoạn hiện nay và viện dẫn Điều 1373 đang có hiệu lực, thì việc không có cụm từ “kích động những kẻ thuộc về mình” chưa thể tự nó được xem là “cắt xén Giáo luật”.
Vậy cụm từ Cha Nam nhắc tới từ đâu?
Cụm từ tương tự thực sự xuất hiện trong bản Điều 1373 trước khi Bộ VI được sửa đổi năm 2021.
Bản cũ nói tới việc một người công khai kích động sự thù nghịch hoặc căm ghét “among subjects” đối với Tòa Thánh hoặc Đấng Bản quyền, hoặc kích động “subjects” bất tuân các vị ấy. Bảng đối chiếu chính thức của cơ quan lập pháp Tòa Thánh cũng cho thấy rõ sự khác biệt giữa văn bản cũ và văn bản mới. Dicastero per i Testi Legislativi
Nói cách khác, Cha Nam đang viện dẫn một yếu tố có trong cách diễn đạt cũ của Điều 1373.
Nhưng bản sửa đổi có hiệu lực từ cuối năm 2021 đã bỏ yếu tố “subditos” ra khỏi câu chữ của điều luật.
“Những người thuộc về mình” cũng là cách hiểu cần thận trọng
Ngay cả đối với bản Điều 1373 cũ, cách diễn giải rằng “subditos” nhất thiết phải là những người thuộc quyền của chính người bị cáo buộc cũng không phải điều có thể mặc nhiên kết luận.
Các bản dịch cũ thường diễn đạt là “among subjects” hoặc “provokes subjects to disobey them” – tức nói đến các tín hữu/thuộc cấp trong tương quan với thẩm quyền Giáo hội bị chống đối, chứ câu chữ không đơn giản đồng nghĩa với “đoàn chiên riêng của người phạm tội”.
Vì thế, lập luận rằng một linh mục không còn làm quản xứ thì đương nhiên không thể rơi vào Điều 1373 là điều cần được chứng minh thêm bằng giải thích Giáo luật chuyên môn, chứ không thể chỉ suy ra từ việc ngài không còn một giáo xứ dưới quyền.
Điểm Cha Nam vẫn có thể đặt câu hỏi là gì?
Việc văn bản hiện hành không có cụm từ mà Cha Nam nói bị cắt bỏ không có nghĩa mọi vấn đề ngài nêu ra đều mất giá trị.
Một câu hỏi khác vẫn có thể được đặt ra:
Những hành vi cụ thể nào được dùng để cho rằng Cha Nam đã công khai kích động sự thù nghịch, căm ghét hoặc sự bất tuân đối với Đấng Bản quyền?
Đây mới là trọng tâm chứng cứ của Điều 1373 hiện hành.
Nói cách khác, thay vì chỉ tranh luận xem một cụm từ có bị bỏ hay không, vấn đề quan trọng hơn là phải xác định:
– Cha Nam đã thực hiện hành vi cụ thể nào;
– hành vi ấy có mang tính công khai hay không;
– nội dung có thực sự kích động sự thù nghịch, căm ghét hoặc bất tuân hay không;
– và chứng cứ nào được sử dụng để chứng minh điều đó.
Đó là những câu hỏi có ý nghĩa trực tiếp hơn đối với việc áp dụng Điều 1373.
Không nên biến một tranh luận pháp lý thành kết luận trước khi kiểm tra văn bản
Trong bài viết, Cha Nam sử dụng những từ rất mạnh như “cố ý cắt xén”, “mưu đồ pháp lý”, “tội từ trên trời rơi xuống” và cho rằng việc bỏ cụm từ nói trên chứng minh một ý đồ áp đặt tội danh.
Nhưng nếu căn cứ vào Bộ Giáo luật hiện hành, chưa thể đi tới kết luận đó.
Văn bản chính thức do Vatican công bố sau cuộc cải tổ năm 2021 cho thấy Điều 1373 hiện nay vốn đã không còn cụm “subditos”. Vatican Press
Vì vậy, trước khi nói rằng sắc lệnh của Giáo phận Vinh đã “cắt xén” điều luật, cần đặt nguyên văn phần trích dẫn trong sắc lệnh cạnh bản Điều 1373 hiện hành.
Nếu sắc lệnh chép đúng bản hiện hành thì cáo buộc “cắt xén” ở điểm này sẽ không đứng vững.
Nếu sắc lệnh tự ý bỏ một phần khác hoặc thay đổi nội dung điều luật, đó lại là câu chuyện khác và cần xem chính văn bản.
Nhưng tranh luận về chứng cứ vẫn còn nguyên
Điểm đáng chú ý là ngay cả sau khi làm rõ câu chữ của Điều 1373, câu hỏi lớn hơn mà Cha Nam đặt ra vẫn chưa tự động được giải quyết:
Đâu là chứng cứ chứng minh hành vi bị cáo buộc?
Giáo luật hiện hành không chỉ cần một nhãn gọi chung chung.
Muốn áp dụng một hình phạt, vẫn phải xem xét hành vi thực tế, hoàn cảnh, trách nhiệm của người bị cáo buộc và các yếu tố cần thiết trong tiến trình hình sự.
Vì vậy, nếu Cha Nam muốn phản biện việc áp dụng Điều 1373, phần mạnh hơn về mặt lập luận không phải là câu chuyện “không còn đoàn chiên của mình”, mà là yêu cầu chỉ rõ hành vi nào cấu thành việc kích động thù nghịch, căm ghét hoặc bất tuân, và bằng chứng nào chứng minh điều đó.
Một chi tiết rất cần làm rõ trước khi “Nhật ký” được xuất bản
Bài viết mới của Cha Antôn Đặng Hữu Nam đang đặt ra một vấn đề Giáo luật cụ thể, nhưng cũng cho thấy nguy cơ khi sử dụng hai phiên bản khác nhau của Bộ Giáo luật.
Bản Điều 1373 trước năm 2021 và bản hiện hành không hoàn toàn giống nhau.
Vì tiến trình mà Cha Nam đang nói tới diễn ra sau khi Bộ VI mới đã có hiệu lực, việc xác định chính xác phiên bản điều luật được áp dụng là bước không thể bỏ qua.
Điều này càng quan trọng khi “Nhật ký về Tòa – Trại giam mới” được giới thiệu là sẽ tiếp tục công bố nhiều tài liệu và lập luận pháp lý liên quan đến vụ việc.
Nếu muốn chất vấn một sắc lệnh bằng chính Giáo luật, thì trước hết văn bản Giáo luật được viện dẫn cũng phải là văn bản đang có hiệu lực.
Nguồn: cgvst.com
